مالیات بر ارزش افزوده کالاهای خاص: ماده 26 قانون مالیات بر ارزش افزوده
ماده ۲۶ قانون مالیات بر ارزش افزوده، قواعد و نرخهای متفاوتی را برای دستهای از کالاهای خاص که دارای زنجیره توزیع انحصاری، ارزش افزوده بالا یا اثرات اجتماعی خاص هستند، تعیین میکند. قانونگذار در این ماده تلاش کرده است تا با تفکیک حوزههایی نظیر انرژی، فلزات گرانبها، سلامت جامعه و دخانیات، ساختار وصول مالیات را متناسب با ماهیت هر صنعت بومیسازی کند.
با توجه به مفاد گسترده این ماده، آگاهی از نحوه ارسال صورتحساب طلا به سامانه مودیان و مالیات ارزش افزوده آن (تفکیک اصل طلا از اجرت)، تکالیف جایگاههای سوخت و نرخهای پلهای دخانیات برای فعالان این صنایع حیاتی است.
در ادامه به تشریح جامع بندهای مختلف ماده ۲۶ قانون مالیات بر ارزش افزوده میپردازیم.
پیشنهاد خواندنی: ماده 28 قانون مالیات بر ارزش افزوده
۱. بند الف ماده 26 قانون مالیات ارزش افزوده، فرآوردههای نفتی
در بند الف ماده 26 قانون ارزش افزوده، نرخ مالیات و عوارض فرآوردههای اصلی انرژی به شرح زیر تعیین شده است:
- بنزین و سوخت هواپیما: ۳۰ درصد.
- نفتگاز (دیزل)، نفت سفید، نفت کوره، گاز طبیعی و گاز مایع: ۱۵ درصد.
مهمترین نکات:
- زنجیره وزارت نفت: نقلوانتقالات اولیه بین شرکتهای تابعه وزارت نفت و پالایشگاهها یا واردات توسط وزارت نفت مشمول مالیات این مرحله نیست و مالیات در انتهای زنجیره و زمان عرضه به مصرفکننده نهایی وصول میشود.
- جایگاههای سوخت غیردولتی: مبنای محاسبه مالیات ارزش افزوده در جایگاههای عرضه بنزین و نفتگاز، «مابهالتفاوت قیمت خرید از پالایشگاه و قیمت فروش به مصرفکننده» (کارمزد و سود جایگاه) است که بهعنوان درآمد خدمات تلقی شده و مشمول نرخهای ماده ۷ قانون مالیات ارزش افزوده (نرخ عمومی) میگردد.
- مالیات خرید سوخت برای جایگاهداران به عنوان اعتبار مالیاتی ارزش افزوده (طلب از سازمان امور مالیاتی) منظور نمیشود.
- اعتبار مالیاتی ارزش افزوده تولیدکنندگان: اگر فرآوردههای نفتی به عنوان ماده اولیه اصلی در واحدهای تولیدی به کار روند، مالیات ارزش افزوده پرداختی آنها به عنوان اعتبار مالیاتی ارزش افزوده (طلب ارزش افزوده از اداره مالیات) قابل قبول است.
۲. بند ب ماده 26 قانون مالیات بر ارزش افزوده: طلا، جواهر و پلاتین
بند ب ماده 26، یکی از مهمترین اصلاحات قانون جدید ارزش افزوده است که ساختار سنتی بازار طلا را تغییر می دهد:
- معافیت اصل طلا از مالیات بر ارزش افزوده: اصل طلا، جواهر و پلاتین بهکاررفته در مصنوعات ساختهشده، کامل معاف از مالیات و عوارض ارزش افزوده است.
- اجرت و سود طلا مشمول مالیات ارزش افزوده: فقط اجرت ساخت، حقالعمل و سود فروشنده مشمول مالیات و عوارض ارزش افزوده با نرخ 10 درصد میباشد.
تکالیف سامانهای صنف طلافروشان و جرایم سنگین آن:
طلافروشان مکلفند تمام معاملات را در سامانه مؤدیان ثبت کرده و ارزش اصل طلا، اجرت و سود را به تفکیک در صورتحساب الکترونیکی طلا درج کنند.
جریمه عدم ثبت معاملات طلا و جواهر در کارپوشه: اگر معاملات فروش طلا و جواهر کتمان یا ثبت نشوند، متخلف مشمول جریمهای معادل ۹ درصدِ ارزشِ اصل طلا (غیرقابل بخشودگی) علاوه بر سایر جرایم قانونی خواهد شد.
پایانه فروشگاهی و ابطال پروانه کسب: کلیه فعالان زنجیره طلا باید حداکثر ظرف دو ماه از اجرای قانون از پایانه فروشگاهی استفاده کنند؛ در غیر این صورت اتحادیهها و اصناف موظف به ابطال پروانه کسب و نیروی انتظامی موظف به جلوگیری از فعالیت آنهاست.
۳. بند پ ماده 26 قانون ارزش افزوده: نوشابههای قندی و کالاهای آسیبرسان به سلامت
- نوشابههای قندی تولید داخل: مشمول مالیات و عوارض با نرخ ۱۶ درصد.
- واردات نوشابههای قندی: مشمول مالیات و عوارض با نرخ ۳۶ درصد.
نکته مهم: فهرست کالاهای آسیب رسان به سلامت و تولید کنندگان آن، هر ساله توسط کارگروهی از وزارتخانههای بهداشت، صمت و اقتصاد تصویب و ابلاغ میگردد.
۴. بند ت ماده 26 قانون مالیات ارزش افزوده، انواع سیگار و محصولات دخانی
نرخهای پایه مالیات ارزش افزوده محصولات دخانی به شرح زیر است:
- سیگار و تنباکوی تولید داخلی: ۲۵ درصد.
- سیگار و تنباکوی تولید داخل با نشان بینالمللی (برند مشترک/لایسنس): ۴۰ درصد.
- سیگار و تنباکوی وارداتی: ۶۵ درصد.
- توتون خام وارداتی: ۱۰ درصد.
- توتون فرآوریشده (خرمن توتون): ۳۵ درصد.
تبصره ۱ ماده 26 قانون مالیات بر ارزش افزوده: رشد پلکانی نرخ مالیات
بر اساس تبصره 1 ماده 26، نرخهای مالیات ارزش افزوده انواع محصولات دخانی، از سال دوم اجرای قانون، هر سال ۵ واحد درصد افزایش مییابد تا به سقفهای نهایی (۵۵ درصد برای تولید داخل، ۹۵ درصد برای برند بینالمللی داخلی، و ۱۲۵ درصد برای محصولات وارداتی) برسد.
تبصره ۲ ماده 26 قانون مالیات بر ارزش افزوده: درج قیمت روی پاکت محصولات دخانی
مطابق تبصره 2 ماده 26 ارزش افزوده، تولیدکنندگان دخانیات مکلفند قیمت خردهفروشی و تاریخ تولید را روی پاکت درج کنند؛ در صورت تخلف، اعتبار مالیاتی ارزش افزوده آنها رد شده و مجموع فروش آنها مشمول جرایم خواهد شد.
نکات مهم ماده ۲۶ قانون مالیات بر ارزش افزوده به زبان ساده
- طلا فروش به هیچ وجه بر «اصل طلا» مالیات ارزش افزوده در نظر نمی گیرد؛ مالیات 10 درصدی فقط بر اجرت ساخت و سود فروشنده محاسبه میشود.
- طلافروشان باید در فاکتور الکترونیکی طلا، اصل طلا و اجرت را کاملاً تفکیک کنند؛ پنهانکاری در این زمینه جریمه سنگین ۹ درصدیِ اصلِ طلا را به دنبال دارد.
- مالیات ارزش افزوده بنزین و گازوئیل جایگاهداران بر مبنای کارمزد و مابهالتفاوت خرید و فروش محاسبه میشود.
- نوشابههای قندی و سیگار مشمول نرخهای حمایتی-بازدارنده بالاتری (تا ۱۶ درصد و حتی رشد پلکانی در دخانیات) هستند.
با ایزی حساب به آسانی قوانین مالیاتی را بیاموزید
آیا به اصل طلای ساختهشده مالیات بر ارزش افزوده تعلق میگیرد؟
خیر. طبق بند ب ماده ۲۶ قانون مالیات بر ارزش افزوده، اصل طلا، جواهر و پلاتین معاف از مالیات و عوارض است و مالیات ارزش افزوده 10 درصدی فقط به اجرت ساخت، حقالعمل و سود فروشنده تعلق میگیرد.
عواقب عدم درج تفکیکیِ اصل طلا و اجرت در فاکتور الکترونیکی طلا چیست؟
مطابق ماده 26 قانون ارزش افزوده، در صورت کتمان یا عدم ثبت صحیح معاملات طلا و جواهر، مؤدی مشمول جریمهای معادل ۹ درصدِ ارزشِ اصل طلا (غیرقابل بخشودگی) میشود.
مبنای محاسبه مالیات ارزش افزوده در جایگاههای عرضه بنزین و نفتگاز چیست؟
بر اساس ماده 26 قانون ارزش افزوده، مبنای محاسبه ارزش افزوده در جایگاه های عرضه سوخت، مابهالتفاوت قیمت خرید از پالایشگاه با قیمت عرضه به مصرفکننده (کارمزد و سود جایگاه) است که مشمول نرخ عمومی مالیات خدمات میشود.
نرخ مالیات بر ارزش افزوده سیگار و محصولات دخانی چگونه تغییر میکند؟
مطابق ماده 26 قانون مالیات بر ارزش افزوده، نرخهای پایه محصولات دخانی (از ۱۰ تا ۶۵ درصد) از سال دوم اجرای قانون، هر سال ۵ واحد درصد افزایش مییابند تا به سقفهای مقرر قانونی (۵۵٪، ۹۵٪ و ۱۲۵٪) برسند.
