نحوه تخصیص و توزیع عوارض آلایندگی: ماده ۴۰ قانون مالیات بر ارزش افزوده
ماده ۴۰ قانون مالیات بر ارزش افزوده، تعیینکننده فرآیند و نحوه تخصیص و توزیعِ عوارض آلایندگی (عوارض سبز) وصولشده از واحدهای صنعتی و تولیدی است. این ماده مشخص میکند که مبالغ کلانِ حاصل از جریمههای آلایندگی موضوع ماده ۲۷، چگونه میان شهرداریها، دهیاریها، روستاهای فاقد دهیاریِ و مناطقِ آسیبدیده از آلودگی تقسیم میشود. با توجه به مفاد ماده 40، قانون تلاش کرده است تا توزیع عوارض واحدهای بزرگ صنعتی که آلودگی آنها فراتر از یک شهر یا شهرستان است را بر اساس شاخصهای علمیِ فاصله و اثرپذیری و با نظارت کمیتههای تخصصی استانی و بیناستانی مدیریت کند. در ادامه به تشریح جامع ماده ۴۰ قانون مالیات بر ارزش افزوده میپردازیم. پیشنهاد خواندنی: راهنمای نحوه توزیع عوارض و سهم شهرداریها و دهیاریها۱. ابتدای ماده 40 ارزش افزوده؛ نحوه توزیع عمومی عوارض آلایندگی
مطابق مفاد صدر ماده 40 قانون مالیات بر ارزش افزوده، برای واحدهای آلاینده معمولی، فرآیند تخصیص و توزیع عوارض آن به شکل زیر است:- مبالغ وصولی بابت عوارض آلایندگی، پس از واریز به حساب تمرکز وجوه ادارهکل امور مالیاتی استان، در سطح هر شهرستان بر اساس شاخص جمعیت میان شهرداریها، دهیاریها و فرمانداریها توزیع میگردد.
۲. ضوابط ویژه برای واحدهای بزرگ صنعتی؛ تعداد کارکنان ۵۰ نفر و بیشتر
بر اساس ماده 40 قانون مالیات ارزش افزوده، چنانچه آلودگیِ واحدهای بزرگ تولیدی (با تعداد کارکنان ۵۰ نفر و بیشتر) محدود به یک شهر نباشد و به بیش از یک شهرستان در یک استان سرایت کند:- عوارض آلایندگیِ آن واحد بر اساس سه شاخص کلیدیِ «جمعیت»، «اثرپذیری» و «فاصله از واحد آلاینده» تقسیم میشود.
- کمیته توزیع استانی: تصمیمگیری در خصوص سهم مورد قبل، بر عهده کمیتهای متشکل از: رئیس سازمان برنامه و بودجه استان، فرمانداران شهرستانهای ذیربط، مدیرکل محیطزیست و مدیرکل امور مالیاتی استان است.
3. تبصره ۱ ماده 40 قانون ارزش افزوده؛ شهرستانهای متأثر در چند استان مختلف
مطابق تبصره 1 ماده 40 قانون مالیات بر ارزش افزوده، اگر آلودگی یک واحد بزرگ صنعتی (تعداد کارکنان 50 نفر و بیشتر) به شهرستانهایی در دو یا چند استان مختلف سرایت کند، کمیتهای ملی/بیناستانی متشکل از نماینده سازمان برنامه و بودجه کشور، رؤسای سازمانهای مدیریت استانهای مربوطه، نماینده سازمان محیطزیست و امور مالیاتی تشکیل شده و بر اساس سیاستهای کلان کشوری، عوارض آلایندگی را توزیع میکند.4. تبصره 2 ماده 40 قانون مالیات بر ارزش افزوده؛ وضعیت مناطق آزاد و ویژه اقتصادی
بر اساس تبصره 2 ماده 40 قانون مالیات ارزش افزوده، در مناطق آزاد تجاری-صنعتی و ویژه اقتصادی، چنانچه شهرداری یا دهیاری مستقر نباشد، عوارض و جرایم آلایندگیِ وصولشده مستقیماً به حسابِ همان منطقه آزاد یا ویژه اقتصادیِ مربوطه واریز میگردد.نکات مهم ماده ۴۰ قانون مالیات بر ارزش افزوده به زبان ساده
- عوارض آلایندگی (عوارض سبز) را که کارخانهها پرداخت میکنند، در سطح هر شهرستان بر اساس تعداد جمعیت بین شهرداریها و روستاها تقسیم میشود.
- اگر یک کارخانه خیلی بزرگ (با ۵۰ نفر پرسنل به بالا) آلایندگی ناشی از آن به چند شهرستانِ مختلف برسد، وجه عوارض آن، بر اساس میزان آسیب (اثرپذیری) و فاصلهٔ هر شهر از کارخانه، توسط کمیتهای متشکل از فرمانداران، رئیس برنامه و بودجه استان و محیطزیست محاسبه و تعیین می شود.
- چنانچه عوارض آلایندگی، میان دو استان مختلف تخصیص یابد، کمیتهای متشکل از نمایندگان کشوری، عوارض را بین استانها سهمیهبندی میکنند.
- کارخانههای آلایندهای که در مناطق آزاد یا ویژه اقتصادی هستند و فاقد شهرداری می باشند، وجه عوارض آنها به سازمانِ منطقه آزاد واریز میشود.
عوارض آلایندگی واحدهای صنعتی کوچک در هر شهرستان بر چه اساسی بین شهرداریها و روستاها توزیع میشود؟
طبق ماده ۴۰ قانون مالیات ارزش افزوده، عوارض آلایندگی واحدهای صنعتی کمتر از 50 نفر، پس از واریز به استان، بر اساس «شاخص جمعیت» میان شهرداریها، دهیاریها و فرمانداریها توزیع میگردد.
اگر آلودگی یک واحد صنعتی بزرگ (۵۰ نفر و بیشتر) به چند شهرستان سرایت کند، ملاک تقسیم عوارض میان آنها چیست؟
بر اساس ماده 40 قانون ارزش افزوده، توزیع عوارض آلایندگی واحدهای صنعتی بزرگ بیشتر از 50 نفر که به چند شهرستان سرایت می کند، بر اساس سه شاخص «جمعیت»، «اثرپذیری» و «فاصله از واحد آلاینده» و توسط کمیتهای استانی (متشکل از فرمانداران، رئیس برنامه و بودجه، محیطزیست و امور مالیاتی) انجام میشود.
تکلیف عوارض آلایندگی در مناطق آزاد تجاری که فاقد شهرداری یا دهیاری هستند، چیست؟
طبق تبصره ۲ ماده 40 قانون مالیات بر ارزش افزوده، عوارض آلایندگی در مناطق آزاد تجاری که فاقد شهرداری یا دهیاری هستند، عوارض مربوطه مستقیماً به حساب همان منطقه آزاد تجاری-صنعتی یا ویژه اقتصادی واریز میگردد.
