توزیع مالیات و عوارض ارزش افزوده: ماده ۳۸ قانون مالیات بر ارزش افزوده
ماده ۳۸ قانون مالیات بر ارزش افزوده، یکی از ماده های کلیدی این قانون است که مشخص میکند، وجهی که تحت عنوان مالیات و عوارض ارزش افزوده از: مؤدیانِ ماده 7 ارزش افزوده (نرخ عمومی خدمات)، ماده ۲۶ (فرآوردههای نفتی، طلا، دخانیات و نوشابهها) و ماده ۲۸ ارزش افزوده (شمارهگذاری خودروها) وصول میشود، دقیقاً در چه محلی هزینه شده و چگونه میان دستگاههای مختلف توزیع میگردد. ماده 38 خطکشی روشنی میان درآمدهای عمومی دولت، سهم سلامت و منابع مالی مدیریت شهری (شهرداریها و دهیاریها) تعیین کرده و تضمین میکند که عوارض محلی مستقیماً به توسعه مناطق اختصاص یابد. در ادامه به تشریح جامع ماده ۳۸ قانون مالیات بر ارزش افزوده میپردازیم.۱. بند ۱ ماده 38 قانون ارزش افزوده: تخصیص «مالیات سلامت» به وزارت بهداشت
مطابق بند 1 ماده 38 قانون مالیات بر ارزش افزوده، یکنهم (۱/۹) از کل مالیاتها و عوارض ارزش افزوده وصولیِ ماده های زیر تحت عنوان «مالیات سلامت» مستقیماً به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی واریز شده تا در راستای ارتقای نظام سلامت هزینه گردد.- مجموع مالیات ارزش افزوده وصولی موضوع ماده ۷ این قانون
- مجموع مالیات ارزش افزوده وصولی بند «الف» ماده 26 این قانون (فرآوردههای نفتی)
- مجموع مالیات ارزش افزوده وصولی بند «ب» ماده 26 این قانون (طلا و جواهر)
۲. بند ۲ ماده 38 قانون مالیات بر ارزش افزوده: تقسیم باقیمانده مالیات ارزش افزوده میان دولت و شهرداریها
بر اساس ماده 38 قانون مالیات بر ارزش افزوده، پس از کسر سهم سلامت (یکنهم ۱/۹ از مجموع مالیات بر ارزش افزوده موضوع ماده 7 و 26) ، مابقیِ مبالغ وصولشده به نسبت مساوی (۵۰ درصد به ۵۰ درصد) به دو بخش زیر تقسیم میشود:- سهم درآمد عمومی کشور؛ به عنوان مالیات مستقیم به حساب خزانهداری کل کشور واریز شده تا بخشی از بودجه عمومی دولت را تأمین کند.
- سهم شهرداریها و دهیاریها؛ به عنوان عوارض، حسب مورد به حسابهای تمرکز وجوه ادارهکل امور مالیاتی استان و وزارت کشور واریز میگردد.
۳. تبصره ماده ۳۸ قانون مالیات ارزش افزوده: ماهیت غیردولتی سهم شهرداریها و واریز ۱۰۰ درصدی
تبصره ماده 38 قانون ارزش افزوده، نکته بسیار مهم مالی و حقوقی زیر دارد:- عوارض و جریمههای سهم شهرداریها، دهیاریها و روستاهای فاقد دهیاری، به هیچ وجه «درآمد دولت» محسوب نمیشود.
- سازمان امور مالیاتی مکلف است صد درصد (۱۰۰٪) از سهم عوارض و جریمه شهرداری ها را مطابق با مقررات ماده ۳۹، به صورت ماهانه به حسابهای مربوطه واریز کرده تا در پروژههای عمرانی و محلی هزینه شوند.
نکات مهم ماده ۳۸ قانون مالیات بر ارزش افزوده به زبان ساده
- مالیات و عوارضی که از بخشهای مختلف (مانند خدمات عمومی، سوخت، طلا و شمارهگذاری خودرو) اخذ میشود، در یک محل مصرف نمیشود؛ بلکه طبق مفاد ماده ۳۸ خرد و توزیع میگردد.
- یکنهم از مالیات ارزش افزوده خدمات و طلا و سوخت (ماده 7 و 26 ارزش افزوده)، مستقیماً برای بهداشت و درمان کشور هزینه میشود.
- مابقیِ وجه (هشت نهم 8/۹ از مجموع مالیات بر ارزش افزوده) میان دولت (خزانه کل) و شهرداریها/دهیاریها به صورت مساوی (۵۰-۵۰) تقسیم میشود.
- سهم شهرداریها متعلق به دولت نیست؛ سازمان امور مالیاتی فقط نقش امانتدار را داشته و موظف است ۱۰۰٪ عوارض و جرایم شهرداری ها و دهیاری ها را ماهانه به حساب آنها واریز کند.
چه میزان از وصولی های مالیات بر ارزش افزوده، به وزارت بهداشت تعلق میگیرد؟
طبق بند ۱ ماده ۳۸ قانون مالیات بر ارزش افزوده، یکنهم (۱/۹) از مالیاتها و عوارض وصولی ماده ۷ و بندهای الف و ب ماده ۲۶ به عنوان «مالیات سلامت» به وزارت بهداشت اختصاص مییابد.
باقیمانده وجوه وصولی مالیات بر ارزش افزوده (پس از کسر سهم سلامت)، چگونه تقسیم میشود؟
بر اساس ماده 38 قانون ارزش افزوده، باقیمانده وجوه پس از کسر سهم سلامت از وصولی های مالیات بر ارزش افزوده (هشتنهم 8/۹) به نسبت مساوی (۵۰٪) سهم درآمد عمومی کشور (واریز به خزانه) و ۵۰٪ سهم شهرداریها و دهیاریها میشود.
آیا عوارض سهم شهرداریها جزء درآمدهای دولت است؟
خیر. بر اساس تبصره ماده ۳۸ قانون ارزش افزوده، عوارض و جریمههای سهم شهرداریها، دهیاریها و روستاها درآمد دولت نبوده و سازمان امور مالیاتی باید ۱۰۰٪ آن را به صورت ماهانه به حسابهای مربوطه واریز کند.
