ماده های قانون مالیات‌های مستقیم در ارزش افزوده: ماده 25 قانون مالیات بر ارزش افزوده

ماده ۲۵ قانون مالیات بر ارزش افزوده، یکی از مواد فنی و ارجاعی این قانون است که ارتباط میان «قانون مالیات بر ارزش افزوده» و «قانون مالیات‌های مستقیم (ق.م.م)» را مشخص می‌کند.

از آنجا که قانون ارزش افزوده به تنهایی تمامی جزئیات آیین دادرسی، ابلاغ اوراق، تخلفات و جرایم را پوشش نمی‌دهد، قانون‌گذار در این ماده تعیین کرده است که چه مواد و احکامی از قانون مالیات‌های مستقیم باید به عنوان پشتوانه در نظام مالیاتی ارزش افزوده نیز اجرا شوند.

با توجه به مفاد ماده 25، تفکیک بسیار هوشمندانه‌ای میان «مودیان قانون‌مدار و عضو سامانه مودیان» و «مودیان متخلف یا غیرعضو» صورت گرفته است؛

بر اساس این ماده، مودیانی که اقدام به انجام به موقع تکالیف سامانه مودیان شامل ثبت معاملات در سامانه مودیان، از نظارت‌های سنتی معاف شده و مودیان متخلف با ابزارهای تنبیهی قانون مالیات‌های مستقیم روبرو خواهند شد.

در ادامه به تشریح جامع ماده ۲۵ قانون مالیات بر ارزش افزوده می‌پردازیم.

پیشنهاد خواندنی: در صورت ارسال فاکتور الکترونیکی طلا در سامانه مودیان، دفاتر قانونی کسب و کار توسط سازمان امور مالیاتی مورد رسیدگی قرار می گیرد؟

۱. مواد جاری قانون مالیات‌های مستقیم بر قانون ارزش افزوده: بند الف ماده ۲۵ قانون مالیات بر ارزش افزوده

مطابق بند الف ماده 25 قانون مالیات بر ارزش افزوده، طیف وسیعی از مواد قانون مالیات‌های مستقیم (مانند موارد مربوط به تقسیط بدهی، ممنوع‌الخروجی بدهکاران مالیاتی، مسئولیت تضامنی مدیران، جرایم پنهان‌کاری، استرداد اضافه‌پرداختی و دادرسی مالیاتی) عیناً در قانون ارزش افزوده نیز جاری و قابل اجرا است.

همچنین احکام مربوط به «درآمد مشمول مالیات» در مواد مذکور، برای محاسبه مأخذ مالیات بر ارزش افزوده نیز به کار می‌رود.

نکته مهم: احکام فصل سوم باب پنجم قانون مالیات‌های مستقیم در خصوص عوارض ماده ۲۹ و 32 قانون مالیات بر ارزش افزوده جاری نمی‌باشد. به بیان ساده تر:

• اختلافات مربوط به عوارض خودرو (ماده ۲۹ قانون ارزش افزوده) و عوارض بلیط مسافر برون‌شهری (ماده ۳۲ قانون ارزش افزوده) به هیچ وجه در «هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی» (که مخصوص مالیات‌های عمومی هستند) بررسی نمی‌شوند.
• عوارض خودرو و عوارض بلیط مسافر، بیشتر ماهیت کاملاً محلی و مرتبط با شهرداری‌ها دارند.
• اختلافات مربوط به عوارض مسافر (ماده ۳۲) طبق ماده ۷۷ قانون شهرداری رسیدگی می‌شود.
• محل اعتراض نهایی به آرای این بخش، شورای عالی مالیاتی نیست، بلکه دیوان عدالت اداری است.

در واقع، برای حل اختلافات مالیاتیِ معمول باید به «هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی» مراجعه شود، اما مناقشات مربوط به عوارض خودرو و مسافر باید حتماً از طریق مسیرهای اداری و شهرداری پیگیری شوند و دستگاه مالیاتی ورودی به آن‌ها ندارد.

پیشنهاد خواندنی: ماده 27 قانون مالیات بر ارزش افزوده

۲. حمایت از مودیان شفاف؛ خروج از شمول تبصره 1 و 2 ماده ۲۱۹ قانون مالیات‌های مستقیم برای مودیان عضو سامانه مودیان

بر اساس ماده 25 قانون مالیات بر ارزش افزوده، شناسایی و تشخیص درآمد مشمول مالیات (موضوع ماده ۲۱۹ قانون مالیات‌های مستقیم) در مورد مودیان قابل اعتماد و عضو سامانه مودیان جاری نمی‌باشد (مگر در موارد استثنایی مانند ماده ۱۴ قانون مالیات ارزش افزوده).

به بیان ساده تر، مطابق مفاد ماده 25، برای مؤدیان معتمد و عضو «سامانه مؤدیان»، فرآیند سنتی و دستیِ شناسایی و تشخیص درآمد مشمول مالیات (موضوع ماده ۲۱۹) اجرا نمی‌شود.

ابلاغ اوراق مالیاتی:

مطابق ماده 25 ارزش افزوده، سازمان امور مالیاتی مکلف است اوراق ابلاغ‌شده به مودیان عضو سامانه مودیان را حتماً در کارپوشه مالیاتی آن‌ها نیز بارگذاری کند.

افزایش شعب شورای عالی مالیاتی:

مطابق ماده 25، برای سرعت‌بخشی به رسیدگی پرونده‌های این قانون، تعداد شعب شورای عالی مالیاتی به دو برابر افزایش می‌یابد.

پیشنهاد خواندنی: ماده 28 قانون ارزش افزوده

۳. ابزار تنبیهی برای مودیان غیرعضو یا متخلف: بند ب ماده 25 قانون مالیات بر ارزش افزوده

بر اساس بند ب ماده 25 قانون ارزش افزوده، اگر مودیانی از عضویت در سامانه مودیان امتناع کنند، با واکنش شدید قانونی مواجه خواهند شد:

در صورت عضو نشدن مودی در سامانه مودیان، مواد سخت‌گیرانه‌ای از قانون مالیات‌های مستقیم نظیر ماده ۹۷ (علی‌الرأس و برآورد درآمد)، ماده ۱۶۹ (گزارش خرید و فروش)، ماده ۱۸۱ (بازرسی دفاتر)، ماده ۲۳0 و بند ۳ ماده ۲۷۴ (جرایم سنگین فرار مالیاتی) مستقیماً درباره مالیات‌های این قانون اعمال خواهد شد.

نکات مهم ماده ۲۵ قانون مالیات بر ارزش افزوده به زبان ساده

1. قانون ارزش افزوده در بسیاری از رویه‌های اجرایی و ابلاغی، به قانون مالیات‌های مستقیم متکی است.
2. اگر مودی در سامانه مودیان عضو باشد و تکالیف آن را انجام دهد، روش‌های تشخیص سنتی و سخت‌گیرانه (مانند ماده ۲۱۹ قانون مالیاتهای مستقیم) شامل حال او نمی‌شود.
3. سازمان امور مالیاتی موظف است تمام اوراق مالیاتی مودی را در کارپوشه‌ سامانه مودیان بارگذاری کند.
4. اگر مودی در سامانه مودیان عضو نشود، اداره امور مالیاتی مجاز است از تمام ابزارهای تنبیهی و سنگینِ قانون مالیات‌های مستقیم (مانند رسیدگی علی‌الرأس و بازرسی‌های ویژه) علیه او استفاده کند.

پیشنهاد مطالعه: ماده 26 ارزش افزوده

با ایزی حساب به آسانی قوانین مالیاتی را بیاموزید