پس گرفتن یا تهاتر مالیات بر ارزش افزوده از سازمان امور مالیاتی: ماده 8 قانون مالیات بر ارزش افزوده

ماده ۸ قانون مالیات بر ارزش افزوده، یکی از مهمترین قوانین نظام مالیات بر ارزش افزوده است.

این ماده، حقوق مؤدیان را در برابر مالیات ارزش افزوده ای که هنگام خرید کالا و خدمات پرداخته‌اند، تثبیت کرده و مسیر قانونی «تهاتر» (کسر از بدهی مودی به سازمان امور مالیاتی) یا «استرداد» (پس گرفتن پول از اداره مالیات) را مشخص می‌نماید.

با توجه به مفاد ماده 8، پرداخت مالیات بر ارزش افزوده در زنجیره تولید و توزیع، یک هزینه قابل قبول برای کسب‌وکارها نیست؛ بلکه به عنوان یک طلب قانونی از سازمان امور مالیاتی شناسایی شده و مؤدی حق دارد آن را از سازمان امور مالیاتی پس بگیرد.

نکته قابل توجه این است که قانون‌گذار برای تأخیر اداره مالیات در بازگرداندن وجه مالیات بر ارزش افزوده به مودی، جریمه سنگینی را نیز در نظر گرفته است.

در ادامه به تشریح ماده ۸ قانون مالیات بر ارزش افزوده می‌پردازیم.

پیشنهاد خواندنی: مالیات بر ارزش افزوده در فاکتور الکترونیکی سامانه مودیان

۱. فرآیند محاسبه اعتبار مالیاتی ارزش افزوده و حق استرداد از سازمان امور مالیاتی

مهم‌ترین حق مؤدیان در قانون مالیات بر ارزش افزوده، در متن اصلی ماده 8 ارزش افزوده نهفته است.

پیشنهاد خواندنی: مالیات بر ارزش افزوده کالای همراه مسافر

بر اساس این ماده:

• مالیات ارزش افزوده ای که مودی برای خرید کالاها و خدماتِ مورد نیاز کسب‌وکار خود می‌پردازد، اعتبار مالیاتی ارزش افزوده مودی است و از مالیاتِ ارزش افزوده فروش او کسر می‌شود.
• اگر در یک دوره مالیاتی (فصل)، پرداختی‌های مالیات ارزش افزوده خرید مودی (مالیات ارزش افزوده خرید) بیشتر از دریافتی‌های ارزش افزوده فروش مودی (مالیات ارزش افزوده فروش) باشد، او می‌تواند مبلغ مازاد را به دوره‌های مالیاتی بعد منتقل کرده تا از بدهی‌های مالیات بر ارزش افزوده آینده کسر شود. (تهاتر)
• چنانچه مودی درخواست پس گرفتن (استرداد) مبلغ مازاد مالیات بر ارزش افزوده از اداره امور مالیاتی را داشته باشد، سازمان امور مالیاتی موظف است حداکثر ظرف **یک ماه** از تاریخ ثبت درخواست مودی، وجه مربوطه را بازگرداند (مسترد کند).

نکته مهم: قانون‌گذار ضمانت اجرایی قدرتمندی برای حق استرداد مالیات بر ارزش افزوده از سازمان امور مالیاتی را در نظر گرفته است.

در صورت تأخیر سازمان در برگرداندن وجه اعتبار مالیاتی، اداره مالیات مشمول پرداخت خسارتی معادل دو درصد (۲%) در ماه به مؤدی می‌شود.

متخلفین اداری این موضوع نیز با درخواست مؤدی با مجازات و رسیدگی قانونی روبرو خواهند شد.

پیشنهاد مطالعه: مالیات بر ارزش افزوده ثبت فروش طلا در سامانه مودیان

۲. تبصره 2 و 3 ماده 8 قانون ارزش افزوده: مالیات بر ارزش افزوده خریدهای مرتبط با کالاهای معاف از ارزش افزوده

بر اساس ماده 8 قانون مالیات بر ارزش افزوده، شرایط اعتبار مالیاتی برای کسب‌وکارهایی که کالای معاف از مالیات بر ارزش افزوده می‌فروشند، کاملاً متفاوت است:

• اگر مؤدی فقط کالای معاف از مالیات ارزش افزوده می‌فروشد، مالیات پرداختی ارزش افزوده او بابت خرید نهاده‌ها قابل تهاتر یا استرداد (پس گرفتن از اداره مالیات) نیست.
• چنانچه مؤدی هم کالای مشمول مالیات بر ارزش افزوده و هم معاف از مالیات ارزش افزوده می‌فروشد، صرفاً آن بخش از مالیات بر ارزش افزوده خرید که مربوط به تولید کالاهای مشمول ارزش افزوده بوده، قابل کسر  و استرداد است و بخش مربوط به کالاهای معاف جزء بهای تمام شده خرید میتواند قرار گیرد.

پیشنهاد خواندنی: ماده 9 قانون مالیات بر ارزش افزوده

۳. تبصره 4 ماده 8 قانون مالیات بر ارزش افزوده: استثنای ماشین‌آلات خط تولید برای تولیدکنندگان

تبصره 4 ماده 8 ارزش افزوده، یکی از بزرگ‌ترین حمایت‌های قانون مالیات بر ارزش افزوده از بخش تولید است:

مطابق تبصره 4، مهم نیست که شما کالای معاف از مالیات ارزش افزوده تولید می‌کنید یا کالای مشمول مالیات ارزش افزوده؛ در هر صورت مالیات ارزش افزوده پرداخت شده بابت خرید ماشین‌آلات خطوط تولید همیشه قابل کسر، تهاتر و استرداد از سازمان امور مالیاتی است.

پیشنهاد مطالعه: استرداد اعتبار مالیاتی ارزش افزوده صادرات

۴. تبصره 5 ماده 8 قانون مالیات بر ارزش افزوده: تبدیل مالیات ارزش افزوده خرید به هزینه قابل قبول مالیاتی

بر اساس تبصره ۲ ماده 8 قانون مالیات بر ارزش افزوده، مالیات ارزش افزوده پرداخت شده بابت خرید کالاها و خدمات، برای فروشندگان کالای معاف از ارزش افزوده، قابل پس گیری و یا استرداد از اداره مالیات نیستند.

تبصره ۵ ماده 8 ارزش افزوده، به مؤدیان معاف از مالیات بر ارزش افزوده کمک کرده تا از اعتبار مالیاتی ارزش افزوده استفاده کنند:

مطابق تبصره 5، هر قسمت از مالیات پرداختی مودی که طبق قانون ارزش افزوده، قابل تهاتر یا استرداد نباشد، جزء هزینه‌های قابل قبول مالیاتی (موضوع قانون مالیات‌های مستقیم) محسوب می‌شود و موجب کاهش مالیات بر عملکرد (سود سالانه) مودی خواهد شد.

۵. تبصره 6 قانون مالیات بر ارزش افزوده: تسهیلات ویژه برای دوران قبل از بهره‌برداری

بر اساس تبصره 6 ماده 8 قانون مالیات بر ارزش افزوده، شرکت‌ها و کارخانجاتی که هنوز افتتاح نشده‌اند و فقط در حال خرید تجهیزات و ساخت‌وساز هستند و فروشی ندارند که مالیات ارزش افزوده آن را تهاتر کنند، سازمان امور مالیاتی مکلف است مالیات ارزش افزوده پرداختی واحدهای تولیدی و معدنی (دارای مجوز تأسیس) را در دوره‌های قبل از بهره‌برداری مسترد نماید.

۶. تبصره ۱، ۷ و ۸ ماده 8 قانون مالیات بر ارزش افزوده: تکالیف پروژه‌های عمرانی، شهرداری‌ها و دیپلمات‌ها

در تبصره‌های 1، 7 و 8 ماده 8 قانون ارزش افزوده، مقررات ارزش افزوده مربوط ارگان‌های خاص تعیین شده است:

• مطابق ماده 8 ارزش افزوده، مالیات بر ارزش افزوده نهاده‌های پروژه‌های عمرانی دولت قابل استرداد نیست و به بهای تمام‌شده پروژه اضافه می‌شود.
• شهرداری‌ها و دهیاری‌ها حق تهاتر و استرداد مالیات ارزش افزوده پرداختی خود را دارند.
• سفارتخانه‌ها، مأموران دیپلماتیک و سازمان‌های بین‌المللی (اتباع غیرایرانی) نیز به شرط عمل متقابل کشورشان، حق بازپس‌گیری ارزش افزوده پرداختی در ایران را دارند.

نکات مهم ماده ۸ قانون مالیات بر ارزش افزوده به زبان ساده

1. مالیات ارزش افزوده ای که زمان خرید کالا و خدمات، برای کسب‌وکارتان پرداخت می کنید، طلب شما از سازمان مالیاتی است.
2. اگر طلب مالیات بر ارزش افزوده شما از بدهی مالیاتی‌تان بیشتر شد، می‌توانید از سازمان امور مالیاتی درخواست کنید تا آن را به حساب بانکی‌تان واریز کنند.
3. سازمان امور مالیاتی برای واریز وجه مورد 2 ، فقط یک ماه فرصت دارد؛ در غیر این صورت باید ماهیانه ۲ درصد به شما خسارت بدهد.
4. اگر کسب و کار شما، فروش کالاهای معاف از مالیات بر ارزش افزوده است (مانند فروش محصولات کشاورزی پایه)، حق پس گرفتن مالیات ارزش افزوده خریدهای خود را از اداره مالیات ندارید.
5. مالیات ارزش افزوده بابت خرید دستگاه‌ها و ماشین‌آلات کارخانه، در هر حالتی (حتی تولید کالای معاف) و به شرط داشتن مجوز تاسیس، قابل استرداد از سازمان امور مالیاتی است.
6. اگر قانون اجازه استرداد یا پس گرفتن مالیات ارزش افزوده پرداختی را به شما نداد، می‌توانید آن را به عنوان «هزینه» در دفاتر خود، شناسایی و ثبت کرده تا مالیات بر عملکردتان کم شود.

با ایزی حساب به آسانی قوانین مالیاتی را بیاموزید