ماده ۱۹ قانون سامانه مودیان تعیین می‌کند که سازمان امور مالیاتی مکلف است اظهارنامه مالیات بر عملکرد آن دسته از مؤدیانی را که سه شرط اصلی را رعایت کرده‌اند، بررسی و در صورت انطباق، بدون رسیدگی قبول کند:

1. تمامی مقررات مالیاتی را رعایت کرده باشند
2. اظهارنامه مالیاتی را بر مبنای اطلاعات ثبت و اعلام شده در سامانه مؤدیان تنظیم کرده باشند
3. اظهارنامه و تکالیف مالیاتی را در مهلت مقرر ارائه کرده باشند

با توجه به مفاد این ماده، برخورداری از مزیت «قبول اظهارنامه بدون رسیدگی» یک امتیاز خودکار و بدون قید نیست، بلکه به رعایت کامل الزامات قانونی وابسته است. اگر هر یک از این شرایط وجود نداشته باشد، سازمان امور مالیاتی می‌تواند از مسیرهای معمول رسیدگی مالیاتی استفاده کند.

در ادامه به تشریح ماده 19 قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان می پردازیم

پیشنهاد خواندنی: نحوه بررسی اسناد و مدارک سامانه مودیان توسط سازمان امور مالیاتی

منظور از قبول اظهارنامه مالیاتی بدون رسیدگی سازمان امور مالیاتی چیست؟

یکی از مهم‌ترین نکات ماده 19 قانون سامانه مودیان، عبارت «بدون رسیدگی قبول کند» است. منظور از این عبارت، این نیست که سازمان امور مالیاتی هیچ نوع بررسی یا کنترل اولیه انجام نمی‌دهد. برعکس، قانون تصریح کرده که سازمان امور مالیاتی باید اظهارنامه مالیاتی را از طریق انطباق با اطلاعات موجود در پایگاه داده خود راستی‌آزمایی کند.

بنابراین فرآیند قبولی اظهارنامه مالیاتی بدون رسیدگی به صورت زیر است:

• مؤدی اظهارنامه عملکرد را در موعد مقرر ثبت و ارسال کرده است
• سازمان امور مالیاتی، اطلاعات اظهارنامه را با داده‌های ثبت‌شده در سامانه‌ مودیان و پایگاه‌های اطلاعاتی خود تطبیق می‌دهد
• چنانچه مغایرتی میان اظهارنامه ارائه شده مودی و اطلاعات ثبت شده در سامانه های مالیاتی وجود نداشته باشد، اظهارنامه عملکرد توسط سازمان امور مالیاتی پذیرفته می‌شود
• در صورت رعایت سه مورد ذکر شده، دیگر نیازی به رسیدگی یا بررسی‌های سنتی سازمان امور مالیاتی نخواهد بود

در نتیجه اجرای این ماده، سازمان امور مالیاتی نوعی رسیدگی داده‌محور و هوشمند را جایگزین بخش مهمی از رسیدگی‌های سنتی کرده است.

پیشنهاد خواندنی: آیین‌نامه تحریر دفاتر قانونی، آیین‌نامه جدید ماده ۹۵ برای سال ۱۴۰۴ ابلاغ شد

شرط اصلی قبول اظهارنامه مالیاتی بدون رسیدگی سازمان امور مالیاتی چیست؟

مهم‌ترین شرط عملی برای استفاده از مزیت قبولی اظهارنامه مالیاتی بدون رسیدگی سازمان امور مالیاتی، اتکای کامل اظهارنامه به اطلاعات سامانه مؤدیان است. به بیان دیگر، مؤدی باید خرید و فروش، صورتحساب‌ها و اطلاعات معاملاتی خود را به نحوی در سامانه مودیان ثبت کرده باشد که اظهارنامه عملکرد او بر همان مبنا شکل بگیرد.

نکات مهم:

• مؤدیانی که اطلاعات خود را ناقص، نادرست یا خارج از سامانه مودیان ثبت می‌کنند، ممکن است از مزیت پذیرش بدون رسیدگی محروم شوند.
• مؤدیانی که ثبت اطلاعات را به‌صورت دقیق، منظم و در مهلت‌های قانونی انجام می‌دهند، در عمل از فرآیند مالیاتی ساده‌تر و کم‌هزینه‌تری برخوردار خواهند شد.

صدور فاکتور طلا در سامانه مودیان چه مزایایی برای طلافروشان دارد؟

تبصره ۱ ماده ۱۹: آیا سازمان می‌تواند دفاتر مودیان عضو سامانه مودیان را بررسی و حسابرسی کند؟

بله، اما برای مؤدیان عضو سامانه مؤدیان، این اختیار محدود شده است.

طبق تبصره ۱ ماده 19 سامانه مودیان، سازمان امور مالیاتی برای اطمینان از صحت اسناد اظهارشده در سامانه مؤدیان، مجاز است حداکثر دو و نیم درصد از مؤدیان مشمول قانون مالیات‌های مستقیم و قانون مالیات بر ارزش افزوده را که عضو سامانه مؤدیان هستند، به‌صورت تصادفی و به قید قرعه انتخاب کرده و به شرح زیر عمل کند:

• دفاتر قانونی و اسناد و مدارک مودیان را مطالبه کند، یا
• برای مشاهده دفاتر و اسناد، به محل کار مودیان مراجعه کند

نکته 1: قانون‌گذار در تبصره 1 ماده 19 سامانه مودیان، اصل را بر اعتماد به داده‌های سامانه مودیان گذاشته و بررسی حضوری یا مطالبه دفاتر را فقط برای تعداد محدودی از مؤدیان عضو سامانه مودیان را مجاز دانسته است.

نکته 2: مطابق تبصره 1 این ماده، چنانچه مؤدی عضو سامانه مودیان نباشد، سازمان امور مالیاتی از نظر این تبصره با سقف ۲.۵ درصد مواجه نیست و می‌تواند مطابق اختیارات قانونی، رسیدگی، مطالبه دفاتر و بررسی اسناد را بدون محدودیت 2.5 درصد انجام دهد.

بنابراین عضویت در سامانه مؤدیان فقط یک تکلیف قانونی نیست، بلکه یک مزیت مهم اجرایی و رسیدگی نیز برای مؤدی ایجاد می‌کند.

نکته 3: مطابق این تبصره، قانون مقرر کرده است که دستورالعمل تبصره ۱ ماده 19 سامانه مودیان، باید ظرف شش ماه از تاریخ لازم‌الاجرا شدن قانون، به تأیید وزیر امور اقتصادی و دارایی برسد.

و این دستورالعمل احتمالاً باید موضوعاتی مانند، نحوه انتخاب تصادفی مؤدیان، ضوابط مطالبه دفاتر، شیوه مراجعه به محل مؤدی و چارچوب کنترل اسناد و دفاتر را مشخص کند.

پیشنهاد خواندنی: منظور از معافیت 1 درصدی رسیدگی مالیاتی چیست؟

تبصره ۲ ماده ۱۹ سامانه مودیان چه کمکی به مؤدی می‌کند؟

تبصره ۲ این ماده، یکی از کاربردی‌ترین بخش‌های ماده ۱۹ قانون سامانه مودیان است. این تبصره به مؤدیان اجازه می‌دهد اظهارنامه مالیات بر عملکرد خود را از طریق سامانه مؤدیان ارائه کنند.

مطابق این تبصره، سازمان امور مالیاتی موظف شده ترتیبی اتخاذ کند که اطلاعات خرید و فروش مؤدی عیناً به اظهارنامه مالیات بر عملکرد منتقل شود.

به عبارت دیگر مؤدی در صورت استفاده از سامانه مودیان، لازم نیست همه اطلاعات معاملاتی را دوباره به‌صورت دستی در اظهارنامه مالیات عملکرد وارد کند.

نکته: بر اساس تبصره ۲ ماده 19 قانون سامانه مودیان، زمانی که اطلاعات خرید و فروش از سامانه مؤدیان به اظهارنامه مالیاتی عملکرد منتقل می‌شود، مؤدی فقط باید سایر اقلام اطلاعاتی مورد نیاز برای محاسبه مالیات عملکرد شامل موارد زیر را در اظهارنامه عملکرد ثبت کند.

• حقوق و دستمزد
• اجاره
• استهلاك ها

بنابراین، تبصره ۲ به معنای حذف کامل نقش مؤدی در تنظیم اظهارنامه نیست، بلکه به معنای کاهش ورود دستی اطلاعات و افزایش دقت اظهارنامه است.

نکات مهم ماده ۱۹ سامانه مودیان به زبان ساده

• اگر مؤدی تمامی تکالیف قانونی را انجام دهد و اظهارنامه را بر اساس اطلاعات سامانه مؤدیان و در موعد مقرر ارائه کند، سازمان امور مالیاتی در صورت نبود مغایرت، اظهارنامه را بدون رسیدگی می پذیرد.
• سازمان امور مالیاتی حق راستی‌آزمایی اطلاعات ثبت شده در سامانه مودیان را دارد.
• برای مؤدیان عضو سامانه مودیان، مطالبه دفاتر و مراجعه برای بررسی اسناد فقط تا سقف ۲.۵ درصد و به‌صورت تصادفی مجاز است.
• محدودیت 2.5 درصد تصادفی برای رسیدگی توسط سازمان امور مالیاتی برای مؤدیان خارج از سامانه وجود ندارد.
• در صورت استفاده مودی از سامانه مودیان، اطلاعات خرید و فروش از سامانه مؤدیان به اظهارنامه عملکرد منتقل می شود.
• چنانچه مودی از سامانه مودیان استفاده کند،فقط سایر اطلاعات لازم مانند حقوق، اجاره و استهلاک را در اظهارنامه مالیاتی عملکرد تکمیل می‌کند.

با ایزی حساب به آسانی قوانین مالیاتی را بیاموزید